W polskim prawie przewidziano sporo przypadków, w których kierowca może utracić prawo jazdy. Przypadków tych stale przybywa, bo nasz ustawodawca od pewnego czasu chętniej zaostrza przepisy drogowe. 

Najpopularniejsze sytuacje wiążą się z orzeczeniem zakazu prowadzenia pojazdu za przekroczenie przepisów prawnych. Sprawcy automatycznie zabiera się prawo jazdy za popełnienie przestępstwa przeciw bezpieczeństwu drogowemu, jeżeli znajdował się w stanie nietrzeźwości (miał ponad 0,5 promila alkoholu we krwi albo 0,25 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza) lub pod wpływem środka odurzającego. Warto pamiętać, że przestępstwem przeciw bezpieczeństwu drogowemu jest nie tylko sama jazda po pijanemu czy po zażyciu środków odurzających.

Innymi występkami, za które zabiera się prawo jazdy jest też sprowadzenie katastrofy w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym lub jej bezpośredniego niebezpieczeństwa i spowodowanie wypadku. Prawo jazdy można utracić także w przypadku ucieczki z miejsca zdarzenia. Innymi przestępstwami są dopuszczenie po pijanemu do ruchu niebezpiecznego pojazdu oraz zapewnianie po pijanemu bezpieczeństwa ruchu pojazdów mechanicznych. Jeżeli sprawca dopuścił się wspomnianych przestępstw „na trzeźwo”, to i tak grozi mu utrata uprawnień, jeśli sąd przyjmie, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji.

Można mieć zabrane prawo jazdy nie kierując pojazdem. Orzeczenie zakazu jest również możliwe w stosunku do współsprawcy przestępstwa albo osoby uczestniczącej w ruchu, a zatem np. pieszego lub pasażera.

Zakaz prowadzenia pojazdów można orzec także za niektóre wykroczenia, to jest: jazda po użyciu alkoholu (ponad 0,2 promila alkoholu we krwi albo 0,1 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza) lub podobnie działającego środka, nieudzielenie pomocy ofierze wypadku przez jego uczestnika (obligatoryjnie), niezachowanie należytej ostrożności i spowodowanie zagrożenia w ruchu drogowym, ignorowanie kontroli drogowej oraz jazda bez uprawnień (co nie oznacza utraty uprawnień, ale niemożność ich nabycia).

Kiedy można stracić prawo jazdy? Część 2 – cofnięcie oraz zatrzymanie prawa jazdy.

Do dzisiejszego wpisu natchnęła mnie informacja prasowa z Rudy Śląskiej. Otóż nietrzeźwy kierowca celowo a więc z premedytacją potrącił dwóch pieszych. Kierowca zdenerwował się, gdy piesi, na których próbował wymusić pierwszeństwo przejazdu zwrócili mu gestami uwagę na sposób jego jazdy. Tylko dlatego postanowił ich potrącić, mówiąc do swojego pasażera „zabawmy się jak w GTA”.

Tak więc za co i z jakiego przepisu odpowiada kierowca? Czy tylko za spowodowanie wypadku samochodowego, którego skutkiem jest powstanie obrażeń ciała u pieszych?

Do dzisiaj pamiętam rozmowę z kolegą z okresu aplikacji prawniczej, gdzie ów kolega przekonywał mnie, iż nie jest możliwym spowodowanie innego przestępstwa przy użyciu samochodu jak tych opisanych w XXI rozdziale Kodeksu karnego a więc przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Według jego twierdzenia tylko naruszenie norma Prawo w ruchu drogowym jest umyślne, a skutki w postaci kolizji wypadku są zawsze objęte nieumyślnością sprawcy.

Otóż nie, faktycznie przestępstwa opisane w rozdziale dotyczącym bezpieczeństwa w komunikacji dotyczą tylko tych zachowań na drodze, które nie obejmują zamiarem doprowadzenia do kolizji, czy wypadku. Niemniej jednak samochód, auto, pojazd jest takim samym narzędziem jak każde inne, za pomocą którego można wyrządzić inne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu.

Jeżeli kierowca celowo używa samochodu, aby zabić, to popełnia przestępstwo zabójstwa lub jego usiłowania. Jeżeli chce kogoś potrącić aby spowodować uszczerbek na zdrowiu, to również będzie ponosił odpowiedzialność z przepisu przewidującego karę za taki czyn, a nie z znacznie łagodniejszego przepisu odnoszącego się do zdarzeń drogowych.

Taki tez zarzut został w zasadzie przedstawiony kierowcy w opisywanym przypadku. Usłyszał on bowiem zarzut usiłowania zabójstwa dwóch osób idących prawidłowo chodnikiem.

Wprowadzona w zeszłym roku nowelizacja Kodeksu karnego wykonawczego ( art. 182 a k.k.w.) wprowadziła możliwość zamiany orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów na zakaz prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową.

Pytanie jakie może się nasuwać, to czy możliwość „skrócenia” tego dolegliwego dla kierowców zakazu dotyczy tylko sytuacji, gdy zakaz orzeczono w sprawie o przestępstwo, czy także gdy orzeczony zakaz jest wynikiem wyroku w sprawie wykroczeniowej?

Przypomnieć w tym miejscu należy, iż stosownie do art. 29 Kodeksu wykroczeń zakaz może być orzeczony na okres od 6 miesięcy do lat trzech. Zakaz ten można orzec za wykroczenie z art. 87 k.w.- tj. prowadzenia pojazdu po użyciu alkoholu lub z art. 94 k.w.- tj. prowadzenie pojazdu na drodze publicznej, strefie ruchu lub strefie zamieszkania bez wymaganych uprawnień.

Może się więc także zdarzyć, iż kierowcy skazanemu za wykroczenie, np. za jazdę po użyciu alkoholu, a więc wówczas gdy np. ilość promili u zatrzymanego kierowcy mieściła się między 0,2 a 0,5 zostanie orzeczony zakaz na 3 lata. Czyli tyle ile wynosi minimalny zakaz w sprawie o przestępstwo z art. 178 a k.k.

Czy więc taki kierowca również może zwrócić się z wnioskiem po upływie połowy okresu zakazu o zamianę tego zakazu na możliwość prowadzenia pojazdu, który będzie wyposażony w blokadę antyalkoholową?

Tak!

Takie uprawnienie daje art. 1 K.k.w., który stanowi, iż: „Wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności odbywa się według przepisów niniejszego kodeksu, chyba że ustawa stanowi inaczej.”

Tak więc kierowca wobec, którego orzeczono np.: 6 miesięczny zakaz prowadzenia pojazdów może już po 3 miesiącach składać stosowny wniosek.

Zatrzymanie prawa jazdy podczas kontroli należy do uprawnień Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, a w stosunku do żołnierzy i pojazdów wojskowych – Żandarmerii Wojskowej.

Zatrzymanie prawka odbywa sią za pokwitowaniem. Funkcjonariusze mogą skonfiskować dokument w następujących sytuacjach:

1. powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że kierujący znajduje się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu;
2. stwierdzenia zniszczenia prawa jazdy w stopniu powodującym jego nieczytelność;
3. powzięcia podejrzenia podrobienia lub przerobienia prawa jazdy;
4. stwierdzenia upływu terminu ważności prawa jazdy;
5. gdy wobec kierowcy wydane zostało postanowienie lub decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy albo orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów albo wydano decyzję o cofnięciu uprawnień;
6. stwierdzenia jazdy z prędkością przekraczającą dopuszczalną o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym;
7. ustalenia przewożenia osób w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) lub wynikającą z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu niepodlegającego rejestracji;
8. przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego;
9. przekroczenia przez kierującego pojazdem w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego;
10. stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełnił on przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub trzy wykroczenia określone k.w. w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h;
11. braku zaświadczenia o wyposażeniu w blokadę alkoholową oraz dokumentu potwierdzającego kalibrację blokady alkoholowej;
12. prowadzenia pojazdu niewyposażonego w obowiązkową blokadę alkoholową;
13. powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że kierowca popełnił przestępstwo lub wykroczenie, za które może być orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów.